FANDOM


Marki herb

Herb miasta Marki

Marki – miasto położone w powiecie wołomińskim, w aglomeracji warszawskiej na północny wschód od Warszawy, wzdłuż drogi krajowej nr Tabliczka DK8 na Białystok. Przez Marki przepływają: rzeka Długa (Kanał Markowski) oraz rzeka Czarna, uchodzące do kanału Żerańskiego.

Demografia Edytuj

Historia Edytuj

Prehistoria Edytuj

Warszawa Marki

Położenie Marek względem Warszawy

Badania archeologiczne wskazują, że osadnictwo na obszarze zajmowanym przez dzisiejsze Marki występowało już w czasach prehistorycznych. Prace wykopaliskowe doprowadziły m.in. do odnalezienia przy ul. Hallera narzędzi krzemiennych datowanych na 5 tysiąclecie p.n.e. (kultura komornicka – rozwijająca się w okresie mezolitu najwcześniejsza znana kultura na obszarze Polski). Z późniejszych okresów odkryto m.in.: fragmenty ceramiki z epoki brązu, pozostałości osady z I-II w. naszej ery oraz studnię z pnia dębowego datowaną na X wiek.

Wieś królewska Edytuj

Pod koniec XVI wieku nadano z dóbr królewskich 2 włóki ziemi (ok. 34 hektarów) rodowi Marków (Markowiczów), skąd wzięła początek nazwa miejscowości. Wkrótce Jan i Wojciech Markowicze otrzymali też przywilej królewski na posiadanie młyna na rzeczce Długiej, natomiast mieszkańcy zajmowali się głównie uprawą roli. Toczone w kolejnych wiekach wojny (m.in. potop szwedzki, III wojna północna) doprowadzały wielokrotnie do zniszczeń w Markach i okolicy jak też do utraty życia wielu ówczesnych mieszkańców.

Kalendarium wydarzeń z tego okresu:

  • 1565 – najstarsza wzmianka o rzece Długiej i urządzonych na niej młynach
  • 1601 – najstarsza informacja pisana o wsi Marki w dokumencie podpisanym przez Zygmunta III Wazę
  • 1650 – ludność Marek liczy około 40 mieszkańców
  • 1656 – zniszczenie Marek w czasie trzydniowej bitwy o Warszawę
  • 1765 – najstarszy opis mareckiej karczmy

Osada przemysłowa Edytuj

Marki rzeczka Dluga 01

Rzeka Długa w centrum Marek

W wieku XIX (początkowo pod zaborem pruskim i w ramach Księstwa Warszawskiego, a po 1815 w zaborze rosyjskim) rozpoczął się proces stopniowego przekształcania się Marek w osadę przemysłową. W latach 1833-1835 poszerzono i wybrukowano wiodący przez Marki trakt, mieszkańcy zaczęli zajmować się rzemiosłem (obuwnictwo, tkactwo). Dzięki występowaniu zasobów gliny znaczenia nabierał także wyrób cegieł. Jednak bardziej intensywny rozwój Marek możliwy był dopiero po roku 1850, gdy przedsiębiorstwa z terenu Kongresówki uzyskały dostęp do rynku rosyjskiego.

W roku 1883 tereny należące wcześniej do spółki udziałowej pod nazwą "Folwark i cegielnia wójtostwa Marki" zakupili pochodzący z przemysłowego miasta Bradford angielscy przedsiębiorcy – bracia Edward, Alfred i John Briggs. W roku 1884 firma "Briggs, Posselt i spółka" uruchomiła w Markach jedną z największych i najnowocześniejszych wówczas przędzalni wełny w Europie Środkowo-Wschodniej, produkującą głównie na rynek rosyjski. Bracia Briggs zbudowali także w Markach m.in. osiedle robotnicze oraz budynek szkoły elementarnej – obecnie będący siedzibą Mareckiego Ośrodka Kultury. Uruchomienie w roku 1897 linii kolei konnych łączących Targówek z Pustelnikiem, przekształconej w 1899 w trakcję parową i przedłużonej do Radzymina przyczyniło się do dalszego rozwoju miejscowości. W roku 1904 poświęcono zbudowany w stylu neogotyckim kościół pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP, który przejął funkcje służącego wcześniej mieszkańcom drewnianego kościółka w Grodzisku.

Information icon Zobacz więcej w osobnym artykule: Fabryka braci Briggs.

Kalendarium wydarzeń z tego okresu:

  • 1821 – Leon Drewnicki założył folwark nazwany później od jego nazwiska Drewnicą
  • 1834 – wybrukowanie przechodzącego przez Marki traktu Warszawa – Radzymin
  • 1852 – budowa pomnika dziękczynienia za ocalenie Marek, Pustelnika i okolicznych wiosek od epidemii cholery
  • 1883 – rozpoczęcie budowy fabryki przędzalniczej przez przemysłowców angielskich spółkę "Briggs & Posselt"
  • 1 maja 1894 – pierwsze strajki w fabryce Briggsów
  • marzec 1897 – pierwszy kurs konnej Kolejki Mareckiej z Targówka do Marek.
  • 3 maja 1899 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła w Markach
  • 10 kwietnia 1911 – w szpitalu w Pustelniku umiera Mikołaj Konstanty Ciurlionis
  • 1916-1918 – Marki pod okupacją niemiecką

Marki w bitwie 1920 r. Edytuj

Marki kosciol Sw Izydora 01

Kościół św. Izydora z 1904 r.

Marki, obok Radzymina, Ossowa i innych miejscowości podwarszawskich, odegrały istotną rolę w tzw. bitwie warszawskiej w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wprawdzie w samych Markach nie toczyły się walki, lecz mieściły się tu ośrodki decyzyjne.

Rozkazem generałów Tadeusza Rozwadowskiego i Kazimierza Sosnkowskiego z 3 sierpnia 1920 r. wycofano z frontu i przeniesiono w rejon Marek 11 dywizję piechoty. 10 sierpnia 1920 r. do Marek przybył ze swoim sztabem płk Eugeniusz Szpręglewski. Na siedzibę sztabu przeznaczono zabudowania fabryki Briggsów. Czołówka amunicyjna znajdowała się w Pustelniku II, niedaleko stacji kolejki. W Markach stacjonował także odwód 11 dywizji piechoty. Znajdowały się tu również tabory wojskowe z zaopatrzeniem.

W Pustelniku – najprawdopodobniej w Zgromadzeniu Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi oraz w Strudze – w Zakładzie Opiekuńczym dla chłopców mieściły się szpitale polowe. Czołówka sanitarna mieściła się w Szkole Podstawowej nr 1 w Markach.

Naczelne dowództwo nakazało 11 sierpnia 1920 r. przygotowanie rezerwy łączności w Modlinie, Zegrzu, Markach, Rembertowie i Górze Kalwarii. Przewody rozciągnięto na słupach wzdłuż szosy Warszawa – Marki – Radzymin – Wyszków. Centrala łączności dla całej dywizji mieściła się w pałacyku braci Briggsów. Istotną rolę w bitwie o przedmoście Warszawy odegrała kolej marecka, służąc przede wszystkim jako jeden z podstawowych środków transportu dowożących żołnierzy oraz zaopatrzenie i prowiant dla walczących na pierwszej linii frontu. Kolejką marecką odwożono też rannych do głównego punktu medycznego na dworzec Warszawa Wileńska. Na mareckim cmentarzu parafialnym znajduje się zbiorowa mogiła około 40 polskich żołnierzy poległych w bitwie o przedmoście Warszawy.

Marki w II Rzeczypospolitej Edytuj

Marki w czasie II wojny światowej Edytuj

  • 8 września 1939 – pierwsze bombardowania Marek
  • 16 października 1942 – powieszenie na terenie Marek 10 Polaków przez hitlerowców; egzekucja 50 więźniów Pawiaka
  • 18 października 1943 r. oddział Gwardii Ludowej stacjonującej w Ząbkach przeprowadził akcję wypadową na skład broni i amunicji znajdujący się na terenie dawnej fabryki Briggsów
  • 30 lipca 1944 – rozstrzelanie przez Niemców w pobliżu jeziorka "Kruczek" mieszkańców Marek, Strugi, Pustelnika i Zielonki
  • 13/14 września 1944 – wyzwolenie Marek spod okupacji niemieckiej przez wojska Armii Czerwonej

Podczas II wojny światowej istniało w Markach żydowskie getto, zlikwidowane w połowie 1942 roku, kiedy to ludność żydowską przewieziono do getta warszawskiego. W latach 1942-1943 w Pustelniku znajdował się obóz pracy przymusowej dla 1200 osób.

Marki po II wojnie światowej Edytuj

Herb Marki old

Herb Marek, 1967-1998

Wójtowie, naczelnicy oraz burmistrzowie Marek Edytuj

Information icon Zobacz więcej w osobnym artykule: Wójtowie, naczelnicy oraz burmistrzowie Marek.

Środowisko naturalne Edytuj

Information icon Zobacz więcej w osobnym artykule: Rezerwat przyrody Horowe Bagno.

W obrębie miasta Marki znajduje się rezerwat przyrody Horowe Bagno. Typ rezerwatu: torfowiskowy. Gatunki roślin objęte ochroną ścisłą: goździk piaskowy (Dianthus arenarius), rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia), listera jajowata (Listera ovata), podkolan biały (Platanthera bifolia), grzybienie białe (Nymphaea alba).

Na granicy z Zielonką znajduje się Jezioro Czarne zwane Kruczkiem

Transport i komunikacja Edytuj

Marki położone są wzdłuż drogi drogi krajowej nr Tabliczka DK8 Warszawa – Białystok. Oprócz tego znajduje się tu skrzyżowanie tej drogi z drogami wojewódzkimi:

  • Tabliczka DW631 Rembertów – Marki – Nieporęt – Nowy Dwór Mazowiecki
  • Tabliczka DW632 Marki – Legionowo - Płońsk

Przez miasto prowadzą autobusowe linie przewoźników prywatnych oraz linie autobusowe podmiejskie ZTM: 718, 732, 738[1], 740[2], 805 i N61. Do CH Marki dojeżdżają linie miejskie: 112, 126, 140, 190. W latach 1897-1974 kursowała tu Marecka Kolej Dojazdowa.

Linie kolejowe Edytuj

Przemysł i Handel Edytuj

W Markach znajdują się między innymi:

  • Centrum Handlowe M1
  • Zakłady przemysłowe:
    • Fabryka Okładzin Ciernych FOMAR (FOC Marki),
    • producent farb drukarskich Sun Chemical sp. z o.o.
    • palarnia kawy Tchibo Warszawa sp. z o.o.
    • producent systemów do zabudowy wnętrz Komandor Warszawa S.A.
    • liczne cegielnie

Osiedla Edytuj

Marki ze względu na swoją długość dzielą się umownie na wiele odrębnych osiedli. Główną osią miasta jest Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego, od której odchodzą mniejsze prowadzące do poszczególnych osiedli:

Osiedla mieszkaniowe Edytuj

Edukacja Edytuj

SP3 leweskrzydło

Szkoła Podstawowa nr 3 im. Pomnik Zwycięstwa 1920 roku

W Markach działa:

Ochrona zdrowia Edytuj

Kultura Edytuj

Mity i legendy: Edytuj

  • W Czarnej Strudze nad rzeką stała karczma, której mury odpowiadały na życzliwe pozdrowienia wędrowców echem aż osiem razy odbitym[3].
  • [...] podanie głosi, jakoby przed trzystu laty pewien potomek znakomitego rodu, dziedzic bardzo licznych włości, Przybywszy do Warszawy, przepychem i zbytkiem chciał przewyższyć wszystkich mieszkańców. Dostatki pozwalały mu na wielkie uciechy, ale przyjemności i hulaszcze życie zniszczyły cały jego majątek, który też wkrótce utracił. Doprowadzony do zupełnej ruiny i ubóstwa tułał się zubożały magnat po Warszawie i żywiony był z litości przy furcie klasztornej ojców Bernardynów. Po nędzy przyszła i słabość niebezpieczna, a ta rozbudziła w nim żal za grzechy i chęć ucieczki od życia i świata. Na pokutę wybrał sobie pustelnię niedaleko Warszawy, gdzie zamieszkiwał przez długie lata. Pod koniec życia otrzymał od krewnych znaczny spadek. Za otrzymane pieniądze wybudował w pobliżu swojej pustelniczej chatki kościół modrzewiowy. i tak to bogobojnie wielki grzesznik i pokutnik życia dokonał. Na pamiątkę tego wydarzenia wieś, która obok wybudowanego kościółka powstała, Pustelnikiem została nazwana.[4]

Przypisy

Bibliografia Edytuj

  • Czesław Brodzicki, Marki koło Warszawy, Warszawa 2002
  • Czesław Brodzicki, Rzymskokatolicy, ewangelicy oraz Żydzi w tworzeniu społeczeństwa Marek koło Warszawy, Warszawa 2003
  • Zbigniew Paciorek, Marki – dzieje, tradycja, kultura, Marki 2004

Strony związane z Markami Edytuj



Wikipedialogo

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki